“Europa is meer dan economisch marktdenken”
Juist nu er in de Nederlandse politiek een Eurosceptische wind waait, moet D66 tegengas geven met een duidelijke progressief-liberale visie op het proces van Europese eenwording. Aldus Suzanne Dekker, oud-Europarlementariër en kandidaat voor de komende verkiezingen voor het Europees Parlement.
Uitgesproken ongelukkig is ze met de huidige tendens in Nederland en andere landen, waarbij het conservatief-liberale marktdenken de visie op Europa bepaalt. ,,Die stroming wil vooral de economische verworvenheden behouden. Als een land die voordelen dreigt of lijkt te verliezen, bijvoorbeeld omdat men netto-betaler aan de Europsese Unie wordt, krijgt het nationalistische denken de overhand. De progressief-liberale stroming van de European Liberal Democrats waar D66 bij hoort, vindt dat je geen economische integratie kunt nastreven zonder de sociale en politieke componenten te versterken. Want Europa gaat over veel meer dan economie: sociaal beleid, consumentenrecht en veiligheid, duurzaamheidsdoelstellingen, mensenrechten en grondrechten, en een bestuur dat transparant is voor de burgers. Die progressieve impulsen worden nu te weinig gehoord.’’
Zo heeft volgens haar het Stabiliteitpact in de praktijk geleid tot een ongezonde focus op nationale economische belangen; nationale politici worden verleid om ‘Europa’ louter te vertalen in binnenlandse standpunten, met de nationale politieke agenda als horizon. Europa wordt dus niet als breed thema gepresenteerd, maar wordt verengd tot het deelonderwerp dat op dat moment toevallig opduikt op de nationale politieke agenda. De meeste politici schieten tekort in hun Europese kennis en visie, maar ze worden daar niet op afgerekend, want Europa is aan de kiezers nooit gepresenteerd als een belangrijk thema.
Europees bewustzijn
Maar hoe moet het dan wél, is natuurlijk de vraag. ,,We moeten een werkelijk Europese mentaliteit, een Europees bewustzijn ontwikkelen, en D66 moet daaraan impulsen geven. Alle Eurosceptici verliezen uit het oog dat ‘Europa’ een onomkeerbaar proces is dat doorgaat, waarin Nederland maar beter kan leren het spel volop mee te spelen, in plaats van aan de kant te blijven staan klagen. Ik ben het helemaal eens met onze lijsttrekker Sophie in ’t Veld, dat het in Nederland ontbreekt aan een Europese visie en een Europese strategie. Europa gaat gewoon door, desnoods zonder ons, en zonder EU zijn we wél overgeleverd aan de koers van de grote landen.’’
En de mislukking van het overleg over de Europese Grondwet, stemt dat niet pessimistisch? ,,Als je werkelijk een Europese visie hebt, dan word je niet sceptisch, maar dan is zo’n tegenslag alleen maar een aansporing om je eigen werkwijze nog eens kritisch te bekijken, en nog creatiever te worden. Een sceptische houding is dan helemaal geen optie. En als we een referendum over de Europese Grondwet houden, moet dat zorgvuldig worden voorbereid, met veel publiek debat, een gedegen, neutrale informatiecampagne en een duidelijke vraagstelling. Anders is het tot mislukken gedoemd en mist het ook het doel van echte participatie van de kiezer.’’
Dossiers apart beoordelen
Dekker koestert overigens geen blind geloof dat Europa alles beter zal maken. Het gaat erom alle dossiers apart te beoordelen, en alleen Europees aan te pakken wat Europees beter kan. Voorbeelden genoeg, en sommige zijn ook voor Amsterdam van groot belang, zoals drugsbeleid en internationale criminaliteitsbestrijding. ,,Saskia Bruines heeft er bij de sluiting van de tippelzone op de Theemsweg terecht op gehamerd dat internationale vrouwenhandel alleen in internationaal verband kan worden aangepakt. Oost-Europese vrouwen zouden zich niet laten weglokken als ze sociaal-economisch niet zo wanhopig waren, en alleen uniforme Europese rechtsbescherming kan de vrouwenhandel uitroeien.’’
Typerend is volgens Dekker dat onderwerpen waar wél een progressiever beleid is ontstaan, zoals abortus, euthanasie, het homohuwelijk, juist niet met een prestigieus verdrag zoals het Stabiliteitspact zijn geregeld. ,,Juist dit soort ambitieuze verdragen dwingt nationale politici met hun antenne voor politiek prestige bijna om zich in te graven in onwrikbare stellingen. De les is dus: geef het Europees Parlement, dat democratischer en iets meer in de luwte opereert, meer bevoegdheden.’’
Internationaal platform
Tot slot de rol van D66. Dekker zit midden in het circuit waarin degenen op de kandidatenlijst het land rondreizen om zich aan de leden te presenteren, maar ze is wat teleurgesteld over de opkomst. Haar conclusie: Europa komt nog onvoldoende uit de verf, alle idealen ten spijt. ,,Daarom bepleit ik een internationaal platform in D66, waarin de landelijke partijorganen, de politieke fracties van de Tweede Kamer en het Europees Parlement, bewindslieden en andere deskundigen uit de partij met elkaar brainstormen over internationale en Europese onderwerpen, en de internationale politieke ambities van de partij coördineren, helpen vormgeven en uitdragen. Ons internationaal profiel is nu te diffuus.’’
Hans Scholten